Wirujący Derwisze z Syrii i Noureddine Khourchid: śpiew i taniec we wrocławskiej synagodze

Wiele mistycznych opowieści o boskim pochodzeniu jest ściśle powiązanych z muzyką. Jedna z nich mówi, że dusza, której natura jest niebiańska, odmówiła przyjęcia formy, lecz ostatecznie uwiódł ją anielski głos wybrany przez Boga. W islamie pieśni religijne określa się ogólnym terminem inshad, odnoszącym się do pragnienia, dążenia do celu i poszukiwania.

Z poetyckiego punktu widzenia repertuar inshad obejmuje pieśni uwielbienia Boga, modlitwy. Chwali Proroka, opowiada historię jego narodzin i wniebowstąpienia, mówi o jego bohaterskich czynach i cudach. Znacząca część sufickich wierszy odnosi się także do Bożej miłości i ekstazy. Słowa do tych pieśni są kompilacją fragmentów zaczerpniętych z wierszy wokół jednego motywu, ale pochodzących z różnych źródeł i okresów historii.

Sama (koncert duchowy) i taniec transowy Hadra (boska obecność) są bezpośrednim wyrazem wielu mistycznych dróg do Boga. Podstawowym celem jest zbliżanie się do Boga przez oczyszczenie duszy i praktykę dhikr (upamiętniania).
Procedura Sufi sama może być czysto wokalna lub wykonywana wraz z instrumentalnym akompaniamentem, zgodnie z porządkiem i jego przepisami. Wykorzystywane instrumenty były traktowane jako część rytuału, więc nie gra się dla przyjemności, ale w wyraźnym celu chwalenia Stwórcy.

Równolegle do śpiewanego repertuaru tradycja inshad rozwinięta jest również w muzułmańskiej części świata arabskiego. Ta tradycja jest utrwalana przez zawodowych śpiewaków (kantorów), którzy mogą pochodzić z zakonów sufickich, choć nie jest to regułą. Są oni zapraszani do prowadzenia ceremonii religijnych, szczególnie w czasie Mawlid (rocznicy urodzin Proroka) oraz w inne dni świąteczne.

Prezentowany zespół, składający się z dziewięciu munhid – kantorów – oraz dwóch tancerzy, jest znany ze swojego profesjonalnego podejścia i płynnego wykonania. Występował gościnnie na całym świecie.

Wraz z zespołem występują tancerze z bractwa Mawlawi.
Za założyciela bractwa Mawlawi uznaje się Dżalaluddina Rumiego – sufickiego mistyka i poetę, nazywanego przez swych uczniów Mevlaną, co tłumaczy się jako „Nasz Mistrz”, choć powszechnie obowiązująca nazwa mewlewitów – wirujący derwisze – pochodzi od ich specyficznego wyrażania czci Bogu.

Modlą się oni bowiem do Boga w interesujący sposób – poprzez taniec. Charakterystyczną cechą tego zgromadzenia jest medytacja w ruchu, poprzez wykonywanie całego szeregu figur tanecznych, z których najbardziej widowiskową jest wirowanie tancerzy wokół własnej osi. Stąd więc nazwa – wirujący derwisze. Wirowanie to ma naśladować ruch ciał niebieskich, co sprawia – według wiary mewlewitów – że w duszy człowieka wzmaga się coraz bardziej miłość do Boga. Derwisze podczas tańca niemal zatracają się w nim, przeżywając go bardzo mocno. Poprzez niego wyrażają swą jedność z Bogiem. Celem tańca jest osiągnięcie duchowego transu.

Noureddine Khourshid urodził się w Damaszku w 1966 roku. Już w wieku pięciu lat regularnie uczestniczył ze swoim ojcem w cotygodniowych muzułmańskich uroczystościach religijnych. Z obowiązku uczył się Koranu i wiedzy na temat religii, przeszedł także szkolenie ze śpiewu religijnego, następnie postanowił poświęcić się religioznawstwu. Swoim talentem i umiejętnościami wokalnymi szybko zwrócił na siebie uwagę. W 1987 roku założył grupę specjalizującą się w wykonywaniu pieśni religijnych oraz pieśni uwielbienia Proroka.

We Wrocławiu zespół zaprezentuje się w składzie:
Noureddin KHOURCHID: Lead Voice
Abdulrahman MODAWAR: choirs & Riqq
Mohamad KAHIL: choirs & Duff
Mhd Ghassan ALRAWAS: choirs
Adel HALIMA: choirs
Walid ALHAMAD: choirs & tombak
Basem KADMANI: choirs & Ud
Hatem ALJAMAL: whirling dervish
Mahmoud ALTAIER: whirling dervish

▶